{"id":3474,"date":"2023-01-24T12:33:51","date_gmt":"2023-01-24T11:33:51","guid":{"rendered":"https:\/\/gdansk-future.eu\/?p=3474"},"modified":"2023-01-24T12:34:15","modified_gmt":"2023-01-24T11:34:15","slug":"przywrocenie-komunikacji-publicznej-w-powojennym-gdansku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/eternal-przywrocenie-komunikacji-publicznej-w-powojennym-gdansku","title":{"rendered":"Przywr\u00f3cenie\u00a0 komunikacji publicznej w powojennym Gda\u0144sku"},"content":{"rendered":"\n

Gda\u0144sk ucierpia\u0142 w czasie II wojny \u015bwiatowej, podobnie jak inne polskie miasta. Transport publiczny musia\u0142 zosta\u0107 przywr\u00f3cony, poniewa\u017c ludzie nie mogli porusza\u0107 si\u0119 po zniszczonych dzielnicach miasta. Proces tworzenia odpowiednich warunk\u00f3w zaj\u0105\u0142 du\u017co czasu i wymaga\u0142 sporego wysi\u0142ku \u2013 pisze gdansk-future.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Infrastruktura w op\u0142akanym stanie<\/h2>\n\n\n\n

W czerwcu 1945 Gda\u0144sk zrobi\u0142 wyj\u0105tkowo przygn\u0119biaj\u0105ce wra\u017cenie. Marcowe walki o miasto i celowe podpalenie ocala\u0142ych zabudowa\u0144 przez \u017co\u0142nierzy Armii Czerwonej po wycofaniu si\u0119 Niemc\u00f3w zamieni\u0142y metropoli\u0119 nad Mot\u0142aw\u0105 w morze ruin. Polacy, kt\u00f3rzy si\u0119 tu osiedlili, musieli d\u0142ugo i ci\u0119\u017cko pracowa\u0107, aby odbudowa\u0107 ca\u0142kowicie zniszczone miasto.<\/p>\n\n\n\n

Centrum Gda\u0144ska zosta\u0142o zniszczone w 95%. Miasto wraz z Warszaw\u0105 i Wroc\u0142awiem bi\u0142o tragiczne rekordy strat wojennych. A za tymi liczbami sta\u0142o zniszczenie miasta zbudowanego r\u0119kami najwi\u0119kszych mistrz\u00f3w niderlandzkiego renesansu i baroku, kt\u00f3re by\u0142o jednym z najpi\u0119kniejszych zespo\u0142\u00f3w historycznych p\u00f3\u0142nocnej Europy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Pod koniec marca 1945 roku dziennikarz Stanis\u0142aw Strobski odwiedzi\u0142 Gda\u0144sk i szczeg\u00f3\u0142owo opisa\u0142 sytuacj\u0119 w mie\u015bcie. Zniszczenie zrobi\u0142o na nim wra\u017cenie. Dziennikarz ch\u0142on\u0105\u0142 ruin\u0119 wszystkimi zmys\u0142ami, czu\u0142 zapach ognia, ciep\u0142o na wp\u00f3\u0142 stopionych \u015bcian, s\u0142ysza\u0142 trzask p\u0142omieni i \u015blizganie si\u0119 cegie\u0142. W\u015br\u00f3d stos\u00f3w cegie\u0142 Stanis\u0142aw widzia\u0142 ocala\u0142e bogato zdobione fasady, a czasem ca\u0142e budynki. Po 75 latach z obrazu tamtych dni i d\u0142ugich miesi\u0119cy, kiedy teren centrum Gda\u0144ska zazieleni\u0142 si\u0119 i uporz\u0105dkowa\u0142, nie pozosta\u0142 \u017caden jasny \u015blad po ruinach.<\/p>\n\n\n\n

Jednym z najpilniejszych zada\u0144 stoj\u0105cych przed mieszka\u0144cami polskich miast by\u0142o przywr\u00f3cenie komunikacji miejskiej. Szczeg\u00f3lnie znacznych wysi\u0142k\u00f3w wymaga\u0142o przywr\u00f3cenie po\u0142\u0105czenia tramwajowego, kt\u00f3rego infrastruktura by\u0142a w op\u0142akanym stanie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 tor\u00f3w by\u0142a powa\u017cnie uszkodzona lub pokryta gruzem zalegaj\u0105cym na ulicach. Sie\u0107 trakcyjna praktycznie przesta\u0142a istnie\u0107 i trzeba j\u0105 by\u0142o praktycznie odnowi\u0107. Cz\u0119\u015b\u0107 taboru kolejowego zosta\u0142a wykorzystana przez wojsko niemieckie do budowy ulicznych barykad. W rezultacie czego transport zosta\u0142 ca\u0142kowicie zniszczony. Jedna z takich barykad zosta\u0142a wzniesiona na w\u0105skim odcinku ul. Kartuskiej, tu\u017c przy pasa\u017cu handlowym przy ul. Starodworskiej. Co gorsza, ka\u017cdy z oko\u0142o 30% ocala\u0142ych tramwaj\u00f3w wymaga\u0142 mniej lub bardziej odbudowy. Tego wszystkiego nie da\u0142o si\u0119 od razu wykorzysta\u0107, ale p\u00f3\u017aniej specjali\u015bci szybko przyst\u0105pili do efektywnej i wydajnej pracy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Tramwajarze przyje\u017cd\u017cali do miasta z kilku miast przedwojennej Polski, mi\u0119dzy innymi z Warszawy i Poznania. Ich zadaniem by\u0142o wsp\u00f3lne przywr\u00f3cenie tramwaj\u00f3w na ulicy Gda\u0144ska. Mimo niesprzyjaj\u0105cych warunk\u00f3w uda\u0142o si\u0119 im sprosta\u0107 zadaniu w niezwykle kr\u00f3tkim czasie. Pierwszy kurs tramwajowy odby\u0142 si\u0119 28 czerwca 1945 r. To symboliczne wydarzenie zosta\u0142o uznane za pocz\u0105tek powojennej komunikacji miejskiej w Gda\u0144sku. Trasa kierunku historycznego przebiega\u0142a jednotorowo (system wahad\u0142owy) i prowadzi\u0142a z  Zajezdni Wrzeszcz do Bramy Oliwskiej. Kierowc\u0105 by\u0142 Teodor Meus z Warszawy.<\/p>\n\n\n\n

Demonta\u017c tor\u00f3w w centrum<\/h2>\n\n\n\n

Prawie wszystkie trasy tramwajowe w Gda\u0144sku zosta\u0142y przywr\u00f3cone w ci\u0105gu prawie dw\u00f3ch lat. Nie rozpocz\u0119to prac tylko w trzech rejonach: na ulicach Szerokiej, Sk\u00f3rzanej i Kowalskiej. Decyzja ta wynika\u0142a z \u00f3wczesnej doktryny urbanistycznej, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 zlikwidowano torowiska w centrum miasta, a ruch tramwajowy przeniesiono na centralne arterie komunikacyjne. Podobne dzia\u0142ania podj\u0119to w wielu miastach powojennej Polski.<\/p>\n\n\n\n

Jedn\u0105 z tras, kt\u00f3ra \u201epad\u0142a ofiar\u0105\u201d wspomnianej strategii, by\u0142a linia tramwajowa wzd\u0142u\u017c ulicy D\u0142uga – D\u0142ugi Targ – D\u0142ugie Ogrody (w\u00f3wczas Elbl\u0105ska). Dzi\u015b ma\u0142o kto pami\u0119ta, \u017ce \u200b\u200bdo ko\u0144ca lat 50. obok Fontanny Neptuna przeje\u017cd\u017ca\u0142y wagony wype\u0142nione poka\u017an\u0105 liczb\u0105 pasa\u017cer\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Tak na przyk\u0142ad niekt\u00f3rzy przewo\u017anicy byli sprytni, pe\u0142ni oryginalnych pomys\u0142\u00f3w, maj\u0105cych na celu oszukanie kierownictwa budowy w celu wzbogacenia si\u0119. Zanim wprowadzono obowi\u0105zek wystawiania rachunk\u00f3w na wysypisku, zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce taki m\u0105dry obywatel po przejechaniu kilkuset metr\u00f3w skr\u0119ca\u0142 w najbli\u017csz\u0105 ulic\u0119 i zrzuca\u0142 \u0142adunek gruzu na nieusuni\u0119te jeszcze gruzy. Jednak tragedia tamtych czas\u00f3w t\u0142umaczy r\u00f3wnie\u017c takie dzia\u0142ania, kt\u00f3re wydaj\u0105 nam si\u0119 absurdalne i negatywne.<\/p>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tku budowa by\u0142a samowystarczalna- ceg\u0142y pozyskiwano z rozbi\u00f3rki, ale kiedy dzienne zu\u017cycie przekroczy\u0142o 100 tysi\u0119cy sztuk, problem dostaw sta\u0142 si\u0119 niezwykle pal\u0105cy, zw\u0142aszcza \u017ce dostawc\u0105 z niewiadomych przyczyn musia\u0142o by\u0107 podupad\u0142e i \u015bpi\u0105ce miasto Braniewo. Codziennie na stacj\u0119 we Wrzeszczu i w Gda\u0144sku zacz\u0119\u0142o przyje\u017cd\u017ca\u0107 do dwudziestu poci\u0105g\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

Wiadomo te\u017c o zapale do odbudowy i hojno\u015bci gda\u0144szczan, kt\u00f3rzy najpierw \u0142opatami i kor\u0105 niszczyli g\u0142\u00f3wne arterie komunikacyjne, a potem przechodzili na coraz mniejsze arterie. Nie wiadomo, jakie by\u0142y bod\u017ace, kt\u00f3re sk\u0142oni\u0142y ich do tych dzia\u0142a\u0144.<\/p>\n\n\n\n

Tramwaj do Sopotu<\/h2>\n\n\n\n

Rozw\u00f3j transportu publicznego w Gda\u0144sku w pierwszych latach powojennych polega\u0142 nie tylko na odbudowie infrastruktury po skutkach niemieckiej inwazji. Jeszcze w listopadzie 1945 roku wysadzono w powietrze pozosta\u0142o\u015bci wiaduktu kolejowego na ulicy Wita Stwosza, kt\u00f3ry blokowa\u0142 drog\u0119 w kierunku Oliwy. Jako skutek  prawie rok p\u00f3\u017aniej uruchomiono now\u0105 lini\u0119 tramwajow\u0105 do Sopotu. Trasa bieg\u0142a od ulicy Opackiego do ulicy Grunwaldzkiej i ko\u0144czy\u0142a si\u0119 p\u0119tl\u0105 na skrzy\u017cowaniu ulicy Niepodleg\u0142o\u015bci i Reya.<\/p>\n\n\n\n

To nie przypadek, \u017ce dzi\u015b na tym terenie znajduje si\u0119 pier\u015bcie\u0144 trolejbusowy. Obie p\u0119tle, tramwajowa i trolejbusowa, znajdowa\u0142y si\u0119 obok siebie. Dzi\u0119ki temu pasa\u017cerowie mogli \u0142atwo przesiada\u0107 si\u0119 z jednego \u015brodka transportu na drugi.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Tramwaj do Sopotu by\u0142 wyj\u0105tkowo kr\u00f3tki. Jak \u0142atwo si\u0119 domy\u015bli\u0107, powodem by\u0142 brak rentowno\u015bci w wyniku uruchomienia Szybkiej Kolej Miejskiej w Tr\u00f3jmie\u015bcie. Pierwszy poci\u0105g SKM wyjecha\u0142 do Sopotu w 1952 roku. Na pocz\u0105tku 1961 roku sopocka linia tramwajowa zosta\u0142a zawieszona, a wkr\u00f3tce zosta\u0142a zlikwidowana.<\/p>\n\n\n\n

Stabilizacja<\/p>\n\n\n\n

W pierwszych latach powojennych po Gda\u0144sku kursowa\u0142y tylko nieliczne ocala\u0142e tramwaje. Dopiero w 1951 roku przyby\u0142y tu pierwsze polskie wagony. Zakupu dokonano w Chorzowskiej Wytw\u00f3rni Konstrukcji Stalowych KONSTAL oraz w Sanockiej Fabryce Wagon\u00f3w SANOWAG. Ostatni tramwaj pami\u0119taj\u0105cy czasy Wolnego Miasta Gda\u0144ska \u2014 typ Bergmann \u2014 kursowa\u0142 przez tereny Gda\u0144ska do 1973 roku. Zaledwie kilka lat wcze\u015bniej usuni\u0119to kolejny relikt czas\u00f3w przedwojennych \u2013 kolor wagon\u00f3w. Do lat 60. by\u0142y one koloru kremowego, p\u00f3\u017aniej pomalowano je na czerwono.<\/p>\n\n\n\n

Warto te\u017c przypomnie\u0107, \u017ce w czerwcu 1945 roku odby\u0142 si\u0119 pierwszy wyjazd \u00abautobusowy\u00bb w powojennym Gda\u0144sku. Ciekawostk\u0105 jest to, \u017ce pocz\u0105tkowo linie autobusowe obs\u0142ugiwane przez  kilkana\u015bcie ci\u0119\u017car\u00f3wek, na kt\u00f3rych wykonywano improwizowane karoserie z dykty.<\/p>\n\n\n\n

W latach latach 50. i 60. nast\u0105pi\u0142o pewne \u201euporz\u0105dkowanie\u201d sieci tramwajowej. Trasy ko\u0144cowe i r\u00f3\u017cne p\u0119tle tor\u00f3w to g\u0142\u00f3wne zadanie w ramach inicjatywy. Pod koniec dekady tramwaje wr\u00f3ci\u0142y na ulic\u0119 3 Maja. By\u0142o to spowodowane budow\u0105 nowego wiaduktu B\u0142\u0119dnika, kt\u00f3ry zosta\u0142 oddany do u\u017cytku przez odpowiednie w\u0142adze 22 lipca 1970 roku. Dwa lata p\u00f3\u017aniej trasa do Orunia zosta\u0142a ca\u0142kowicie zamkni\u0119ta, a rok wcze\u015bniej tramwaje przesta\u0142y kursowa\u0107 przez Targ W\u0119glowy. W 1977 roku przez Zasp\u0119 i Przymorze po\u0142o\u017cono strategicznie wa\u017cn\u0105 drog\u0119. Co ciekawe, terminal lotniska zosta\u0142 zamkni\u0119ty w ci\u0105gu zaledwie sze\u015bciu lat.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Gda\u0144sk ucierpia\u0142 w czasie II wojny \u015bwiatowej, podobnie jak inne polskie miasta. Transport publiczny musia\u0142 zosta\u0107 przywr\u00f3cony, poniewa\u017c ludzie nie mogli porusza\u0107 si\u0119 po zniszczonych dzielnicach miasta. Proces tworzenia odpowiednich warunk\u00f3w zaj\u0105\u0142 du\u017co czasu i wymaga\u0142 sporego wysi\u0142ku \u2013 pisze gdansk-future.eu. Infrastruktura w op\u0142akanym stanie W czerwcu 1945 Gda\u0144sk zrobi\u0142 wyj\u0105tkowo przygn\u0119biaj\u0105ce wra\u017cenie. Marcowe walki […]<\/p>\n","protected":false},"author":325,"featured_media":2287,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1116],"tags":[2335,2319,2337,2331,2338,2332,2314,2214,2327,2336,2334,2329,2333,2328,2315,2330,2313],"moimportance":[33],"motype":[1122],"moformat":[22],"class_list":{"0":"post-3474","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-innowacje","8":"tag-ciekawostki-o-transporcie","9":"tag-ciekawostki-o-transporcie-w-gdansku","10":"tag-fakty-historyczne-o-gdansku","11":"tag-gdansk-w-latach-powojennych","12":"tag-gdansk-w-latach-wojny","13":"tag-historia-rozwoju-transportu","14":"tag-historia-transportu","15":"tag-historie-gdanska","16":"tag-infrastruktury-w-gdansku","17":"tag-jak-wygladal-transport-w-gdansku","18":"tag-praca-transportu","19":"tag-przywrocenie-komunikacji-publicznej-w-powojennym-gdansku","20":"tag-przywrocenie-transportu","21":"tag-rozwoj-infrastruktury","22":"tag-rozwoj-transportu","23":"tag-rozwoj-transportu-w-gdansku","24":"tag-transport-w-gdansku","25":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","26":"motype-eternal","27":"moformat-longrid-korotka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3474","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/325"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3474"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3474\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3487,"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3474\/revisions\/3487"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2287"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3474"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3474"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3474"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3474"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3474"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3474"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}