{"id":5653,"date":"2024-10-15T23:30:54","date_gmt":"2024-10-15T21:30:54","guid":{"rendered":"https:\/\/gdansk-future.eu\/?p=5653"},"modified":"2024-10-15T23:31:15","modified_gmt":"2024-10-15T21:31:15","slug":"dom-uphagena-w-gdansku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/eternal-5653-dom-uphagena-w-gdansku","title":{"rendered":"Dom Uphagena w Gda\u0144sku"},"content":{"rendered":"\n

Gda\u0144sk to staro\u017cytne miasto z ciekawymi tradycjami, zabytkami i s\u0142awnymi lud\u017ami. Przez wszystkie wieki swojego istnienia miasto zbudowa\u0142o wiele interesuj\u0105cych budynk\u00f3w, kt\u00f3re odzwierciedla\u0142y wysoki status ich w\u0142a\u015bcicieli. Niestety, znaczna cz\u0119\u015b\u0107 architektonicznych pere\u0142ek zosta\u0142a z czasem utracona, g\u0142\u00f3wnie z powodu dzia\u0142a\u0144 wojennych II wojny \u015bwiatowej, pisze gdansk-future.eu<\/a>. Wci\u0105\u017c jednak istnieje niewielka liczba budynk\u00f3w, kt\u00f3re \u015bwiadcz\u0105 o wielko\u015bci i gu\u015bcie \u00f3wczesnej elity. Jednym z budynk\u00f3w, kt\u00f3ry przetrwa\u0142 do dzi\u015b jest Dom Uphagena.<\/p>\n\n\n\n

Historia powstania<\/h2>\n\n\n\n

Dom Uphagena to jeden z najbardziej znanych obiekt\u00f3w zabytkowych w Gda\u0144sku, kt\u00f3ry stanowi doskona\u0142y przyk\u0142ad architektury XVIII wieku i ma bogat\u0105 histori\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z \u017cyciem \u00f3wczesnych zamo\u017cnych mieszczan. Dom znajduje si\u0119 przy ulicy D\u0142ugiej 12 i jest jedynym budynkiem z XVIII wieku w Polsce, kt\u00f3ry pozostaje otwarty dla zwiedzaj\u0105cych. Powa\u017cnie zniszczony w 1945 roku, zosta\u0142 jednak pieczo\u0142owicie odbudowany na podstawie danych archiwalnych i fotografii.<\/p>\n\n\n\n

Dom Uphagena nie zosta\u0142 jednak zbudowany od podstaw. Istniej\u0105 historyczne informacje, \u017ce ju\u017c w 1357 roku na tym miejscu sta\u0142 drewniany dom. Kolejna wzmianka o ulicy pochodzi z XV wieku, i wspomina si\u0119 ju\u017c o budynku murowanym. Fatalnym dla Gda\u0144ska okaza\u0142 si\u0119 jednak czas, kiedy kamienic\u0119 kupi\u0142 w 1775 roku zamo\u017cny mieszczanin Johann Uphagen. By\u0142 on w\u00f3wczas znanym koneserem, znawc\u0105 i kolekcjonerem antyk\u00f3w. Uphagena sta\u0107 by\u0142o na \u017cycie do syta, ale jako historyk i zapalony bibliofil nie wydawa\u0142 fortuny na rozrywki, lecz kupowa\u0142, restaurowa\u0142 i kolekcjonowa\u0142 zabytkowe artefakty. Kiedy dowiedzia\u0142 si\u0119 o sprzeda\u017cy budynku \u2013 kupi\u0142 go, a nast\u0119pnie znalaz\u0142 wykonawc\u0119, kt\u00f3ry wed\u0142ug w\u0142asnego projektu Johanna Uphagena przeprowadzi\u0142 gruntown\u0105 renowacj\u0119 i przebudow\u0119 istniej\u0105cego domu. Dom zosta\u0142 zmodernizowany i urz\u0105dzony w modnym w\u00f3wczas stylu rokoko. Wn\u0119trze zosta\u0142o r\u00f3wnie\u017c przemy\u015blane w najdrobniejszych szczeg\u00f3\u0142ach dla wygody w\u0142a\u015bciciela. Johann Uphagen mieszka\u0142 w odnowionym domu do ko\u0144ca swojego \u017cycia, do 1802 roku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Rodzinne gniazdo, muzeum i zniszczenie<\/h2>\n\n\n\n

Nast\u0119pnie dom sta\u0142 si\u0119 w\u0142asno\u015bci\u0105 spadkobierc\u00f3w i przez kolejne stulecie mieszkali w nim potomkowie magnata.  Poniewa\u017c rodzina Uphagen\u00f3w by\u0142a do\u015b\u0107 liczna, dom stanowi\u0142 rodzaj rodzinnej rezydencji, w kt\u00f3rej odbywa\u0142y si\u0119 rodzinne \u015bwi\u0119ta i spotkania w \u015bcis\u0142ym gronie.<\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c w XX wieku, kiedy rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 burzliwe lata rewolucji, zamach\u00f3w stanu i wojen, rodzina bogatego filantropa rozproszy\u0142a si\u0119 po \u015bwiecie, a dom zosta\u0142 wystawiony na sprzeda\u017c. Wok\u00f3\u0142 budynku kr\u0119ci\u0142o si\u0119 wielu biznesmen\u00f3w, bo by\u0142 \u0142akomym k\u0105skiem nawet w tak niespokojnych czasach. Budynek z XVIII wieku, kt\u00f3ry zachowa\u0142 si\u0119 w niemal nienaruszonym stanie wraz z oryginalnym wn\u0119trzem, wart by\u0142 fortun\u0119. Jednak\u017ce nikomu si\u0119 nie powiod\u0142o, poniewa\u017c budynek zosta\u0142 przekazany miastu. Po otrzymaniu budynku w 1911 roku w\u0142adze miasta postanowi\u0142y otworzy\u0107 w nim muzeum, kt\u00f3re istnia\u0142o do 1944 roku. Dom Uphagena by\u0142 jednym z najbardziej znanych miejsc w mie\u015bcie dla odwiedzaj\u0105cych<\/a>, poniewa\u017c by\u0142 opisywany w \u00f3wczesnych przewodnikach i istnieje wiele poczt\u00f3wek z tego okresu przedstawiaj\u0105cych dziedziniec Uphagena. Muzeum mo\u017cna by\u0142o zwiedza\u0107 tylko z przewodnikiem i tylko w grupie nie wi\u0119kszej ni\u017c 15 os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n

Kiedy wojska Zwi\u0105zku Radzieckiego zbli\u017ca\u0142y si\u0119 do Gda\u0144ska, niemieckie w\u0142adze miasta nakaza\u0142y pracownikom muzeum inwentaryzacj\u0119 i ewakuacj\u0119 dekoracji i mebli domu. Niemal wszystkie eksponaty domu Uphagena zagin\u0119\u0142y w wojennym chaosie. W marcu 1945 r. dom zosta\u0142 zniszczony podczas walk<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Odbudowa i uszyskanie utraconego<\/h2>\n\n\n\n

Powojenna odbudowa dotkn\u0119\u0142a r\u00f3wnie\u017c ten najs\u0142ynniejszy budynek i w 1949 roku podj\u0119to decyzj\u0119 o jego odbudowie. Jednak po rozwa\u017ceniu przez komisj\u0119 zatwierdzono, aby nie odbudowywa\u0107 budynk\u00f3w gospodarczych przylegaj\u0105cych do g\u0142\u00f3wnego domu. Renowacja domu Uphagena zosta\u0142a zako\u0144czona w 1953 roku. W tym czasie starannie zrekonstruowano fasad\u0119 domu, wykorzystuj\u0105c zachowane fragmenty mur\u00f3w. Odrestaurowany budynek by\u0142 wykorzystywany do r\u00f3\u017cnych cel\u00f3w. Pocz\u0105tkowo mie\u015bci\u0142y si\u0119 w nim instytucje miejskie, ale p\u00f3\u017aniej zdecydowano si\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 pomieszczenia muzeum. Pocz\u0105wszy od 1993 roku, przez kolejne pi\u0119\u0107 lat przeprowadzano gruntowne remonty. Po pracach konserwatorskich w budynku otwarto muzeum wn\u0119trz mieszcza\u0144skich. W swojej nowoczesnej ods\u0142onie dom Uphagen\u00f3w jest przyk\u0142adem mieszkania zamo\u017cnej bur\u017cuazji z XVIII wieku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Dom Uphagena jest obecnie cz\u0119\u015bci\u0105 Muzeum Gda\u0144ska i jest otwarty dla zwiedzaj\u0105cych. Mo\u017cna tu zobaczy\u0107, jak mieszkali zamo\u017cni gda\u0144szczanie, zanurzy\u0107 si\u0119 w atmosferze XVIII wieku, a tak\u017ce pozna\u0107 upodobania, gusta i histori\u0119 miasta. Kamienica ma ogromn\u0105 warto\u015b\u0107 architektoniczn\u0105, poniewa\u017c jest jednym z niewielu tak dobrze zachowanych budynk\u00f3w w ca\u0142ej Polsce. Budynek jest wa\u017cnym punktem kulturalnym w mie\u015bcie, przyci\u0105gaj\u0105cym wielu turyst\u00f3w i mi\u0142o\u015bnik\u00f3w staro\u017cytno\u015bci i dawnej architektury. S\u0142u\u017cy r\u00f3wnie\u017c jako wspania\u0142e przypomnienie dawnej \u015bwietno\u015bci bogatego miasta portowego i jest skarbem ludzkiej kultury.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Gda\u0144sk to staro\u017cytne miasto z ciekawymi tradycjami, zabytkami i s\u0142awnymi lud\u017ami. Przez wszystkie wieki swojego istnienia miasto zbudowa\u0142o wiele interesuj\u0105cych budynk\u00f3w, kt\u00f3re odzwierciedla\u0142y wysoki status ich w\u0142a\u015bcicieli. Niestety, znaczna cz\u0119\u015b\u0107 architektonicznych pere\u0142ek zosta\u0142a z czasem utracona, g\u0142\u00f3wnie z powodu dzia\u0142a\u0144 wojennych II wojny \u015bwiatowej, pisze gdansk-future.eu. Wci\u0105\u017c jednak istnieje niewielka liczba budynk\u00f3w, kt\u00f3re \u015bwiadcz\u0105 o […]<\/p>\n","protected":false},"author":321,"featured_media":5609,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1117],"tags":[2206,2378,3641,2207,2215,3418,2618,2783,2214,3642,2208],"moimportance":[33],"motype":[1122],"moformat":[3406],"class_list":{"0":"post-5653","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-architektura","8":"tag-architektura-gdanska","9":"tag-dom-uphagena","10":"tag-dom-uphagena-w-gdansku","11":"tag-historia-architektury","12":"tag-historia-architektury-gdanska","13":"tag-historia-budowy","14":"tag-historia-domow","15":"tag-historia-marynarki","16":"tag-historie-gdanska","17":"tag-muzeum","18":"tag-rozwoj-architektury","19":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory","20":"motype-eternal","21":"moformat-3406"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5653","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/321"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5653"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5653\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5663,"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5653\/revisions\/5663"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5609"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5653"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5653"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5653"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=5653"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=5653"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=5653"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}