{"id":8097,"date":"2026-05-25T18:54:55","date_gmt":"2026-05-25T16:54:55","guid":{"rendered":"https:\/\/gdansk-future.eu\/?p=8097"},"modified":"2026-05-25T19:03:06","modified_gmt":"2026-05-25T17:03:06","slug":"jak-chroniono-gdansk-przed-pozarami-w-xviii-wieku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/eternal-8097-jak-chroniono-gdansk-przed-pozarami-w-xviii-wieku","title":{"rendered":"Jak chroniono Gda\u0144sk przed po\u017carami w XVIII wieku"},"content":{"rendered":"\n

\u015aredniowieczny Gda\u0144sk znacz\u0105co r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 od obrazu miasta, jaki znamy dzisiaj. Zabudowa by\u0142a znacznie g\u0119stsza, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 dom\u00f3w wznoszono z drewna. Mieszka\u0144cy przechowywali s\u0142om\u0119 i opa\u0142 na podw\u00f3rkach, przez co po\u017cary by\u0142y niestety codzienno\u015bci\u0105<\/strong>. W najstarszych cz\u0119\u015bciach miasta brakowa\u0142o przestronnych plac\u00f3w, a domy sta\u0142y tu\u017c obok siebie, co drastycznie zwi\u0119ksza\u0142o ryzyko szybkiego rozprzestrzeniania si\u0119 ognia. Cho\u0107 problem ten dotyczy\u0142 wielu \u00f3wczesnych o\u015brodk\u00f3w w Europie, na terenie dzisiejszego Tr\u00f3jmiasta radzono sobie z nim wyj\u0105tkowo skutecznie. W\u0142adze miejskie regularnie wydawa\u0142y specjalne zarz\u0105dzenia reguluj\u0105ce prac\u0119 s\u0142u\u017cb przeciwpo\u017carowych, o czym pisze portal gdansk-future.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Jakim sprz\u0119tem gaszono po\u017cary \u0432 dawnych czasach?<\/h2>\n\n\n\n

Sprz\u0119t przeciwpo\u017carowy w XVIII-wiecznym Gda\u0144sku by\u0142 do\u015b\u0107 prymitywny i nie zmienia\u0142 si\u0119 przez dziesi\u0119ciolecia. G\u0142\u00f3wny arsena\u0142 stra\u017cak\u00f3w sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z prostych narz\u0119dzi: wiader, siekier i drabin<\/strong>. Do walki \u0437 \u017cywio\u0142em u\u017cywano r\u00f3wnie\u017c du\u017cych, r\u0119cznych pomp przewo\u017conych na wozach oraz r\u0119cznych sikawek wodnych, kt\u00f3re przypomina\u0142y metrowe szpryce cukiernicze. Do ich obs\u0142ugi potrzeba by\u0142o co najmniej dw\u00f3ch os\u00f3b. Stra\u017cacy wykorzystywali tak\u017ce mniejszy sprz\u0119t, taki jak kilofy, \u0142omy i inne podr\u0119czne narz\u0119dzia.<\/p>\n\n\n\n

Aby w razie zagro\u017cenia ratownicy mogli szybko dotrze\u0107 na miejsce, magazyny ze sprz\u0119tem rozmieszczono w ca\u0142ym mie\u015bcie. Stra\u017cnicy i patrole miejskie przez ca\u0142\u0105 dob\u0119 strzegli bram oraz mur\u00f3w obronnych, by w por\u0119 dostrzec zagro\u017cenie. Miasto obserwowano r\u00f3wnie\u017c z wysoko\u015bci wie\u017c ko\u015bcielnych: Bazyliki Mariackiej, ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Katarzyny, \u015bw. Jana oraz \u015bwi\u0119tych Piotra i Paw\u0142a<\/strong>. Gdy tylko pojawia\u0142 si\u0119 ogie\u0144, wszczynano alarm, a na miejsce natychmiast rusza\u0142y s\u0142u\u017cby. Gda\u0144sk wypracowa\u0142 tak\u017ce w\u0142asny, unikalny system ostrzegania.<\/p>\n\n\n\n

W ca\u0142ym mie\u015bcie zamontowano specjalne urz\u0105dzenia sygnalizacyjne przypominaj\u0105ce dzwony. Liczba uderze\u0144 wskazywa\u0142a konkretn\u0105 dzielnic\u0119, w kt\u00f3rej wybuch\u0142 po\u017car. W\u0142adze miejskie wraz ze stra\u017c\u0105 precyzyjnie okre\u015bli\u0142y ten system ostrzegania. Przyk\u0142adowo: dwa uderzenia oznacza\u0142y ogie\u0144 mi\u0119dzy wewn\u0119trznymi a zewn\u0119trznymi murami obronnymi, trzy \u2013 na Dolnym Mie\u015bcie, cztery \u2013 na Starym Przedmie\u015bciu, pi\u0119\u0107 \u2013 na Starym Mie\u015bcie, a sze\u015b\u0107 uderze\u0144 sygnalizowa\u0142o po\u017car w G\u0142\u00f3wnym Mie\u015bcie.<\/p>\n\n\n\n

Dla mieszka\u0144c\u00f3w Gda\u0144ska przygotowano jasne instrukcje na wypadek po\u017caru. Zalecano im pozostanie w domach, unikanie zbiegowisk i nieutrudnianie pracy stra\u017cakom. W nocy w\u0142a\u015bciciele posesji mieli obowi\u0105zek o\u015bwietla\u0107 ulic\u0119 przed swoimi domami, co u\u0142atwia\u0142o prowadzenie akcji ga\u015bniczej.<\/p>\n\n\n\n

Obowi\u0105zki gda\u0144skiego garnizonu podczas po\u017caru<\/h2>\n\n\n\n

Walka z \u017cywio\u0142em w XVIII-wiecznym Gda\u0144sku by\u0142a zadaniem nie tylko stra\u017cy po\u017carnej, ale r\u00f3wnie\u017c miejskiego garnizonu. Regulamin z instrukcjami dla wojska by\u0142 regularnie aktualizowany. Do g\u0142\u00f3wnych obowi\u0105zk\u00f3w \u017co\u0142nierzy i kawalerzyst\u00f3w nale\u017ca\u0142o zapewnienie porz\u0105dku i bezpiecze\u0144stwa<\/strong> podczas akcji ratunkowej.<\/p>\n\n\n\n

Gdy tylko dow\u00f3dcy oraz wolni od s\u0142u\u017cby \u017co\u0142nierze otrzymywali wezwanie do po\u017caru w Gda\u0144sku<\/a>, musieli natychmiast pobra\u0107 bro\u0144 paln\u0105 i stawi\u0107 si\u0119 na miejscu zdarzenia. Ich zadaniem by\u0142o zapobieganie zamieszkom, u\u0142atwianie stra\u017cakom dost\u0119pu do studni oraz pilnowanie porz\u0105dku publicznego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Zdj\u0119cie pochodzi z serwisu: https:\/\/weekend.gazeta.pl\/ <\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Bramy mi\u0119dzy G\u0142\u00f3wnym a Starym Miastem by\u0142y zamykane na noc, co uniemo\u017cliwia\u0142o mieszka\u0144com jednej dzielnicy niesienie pomocy s\u0105siadom z drugiej. Poniewa\u017c w tych rejonach mieszka\u0142o wielu wojskowych z rodzinami, \u017co\u0142nierze i oficerowie stacjonuj\u0105cy na miejscu musieli samodzielnie ratowa\u0107 \u017cycie oraz dobytek ludzi, je\u015bli ogie\u0144 wybuch\u0142 po zamkni\u0119ciu bram.<\/p>\n\n\n\n

Kary za wywo\u0142anie po\u017caru<\/h2>\n\n\n\n

Po\u017cary w Gda\u0144sku bardzo cz\u0119sto wywo\u0142ywa\u0142o ludzkie niedbalstwo. Szczeg\u00f3lnie wysokie ryzyko panowa\u0142o w dzielnicach przemys\u0142owych, takich jak Wyspa Spichrz\u00f3w czy O\u0142owianka<\/strong>, gdzie znajdowa\u0142y si\u0119 stocznie i magazyny \u0142atwopalnych materia\u0142\u00f3w. W\u0142adze k\u0142ad\u0142y du\u017cy nacisk na to, by mieszka\u0144cy znali zasady bezpiecze\u0144stwa oraz konsekwencje ich \u0142amania. W tym celu w zagro\u017conych rejonach rozwieszano plakaty informacyjne w dw\u00f3ch j\u0119zykach \u2013 po niemiecku i po polsku.<\/p>\n\n\n\n

Afisze ostrzega\u0142y przed rozpalaniem ognisk w miejscach zagro\u017conych po\u017carem. Zabronione by\u0142o r\u00f3wnie\u017c palenie tytoniu poza terenem w\u0142asnego podw\u00f3rka oraz u\u017cywanie \u015bwiec bez odpowiednich latarni. Kar\u0105 za z\u0142amanie tych zakaz\u00f3w mog\u0142o by\u0107 nawet do\u017cywotnie wi\u0119zienie<\/strong>. Nadz\u00f3r nad przestrzeganiem przepis\u00f3w sprawowali stra\u017cnicy, kt\u00f3rych zadaniem by\u0142o natychmiastowe zg\u0142aszanie wszelkich narusze\u0144 inspekcji ogniowej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wielki po\u017car Londynu. Zdj\u0119cie pochodzi z serwisu: https:\/\/te.20minut.ua\/ <\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Cho\u0107 dawne gda\u0144skie metody walki z ogniem mog\u0105 wydawa\u0107 si\u0119 dzi\u015b prymitywne lub nazbyt surowe, to w\u0142a\u015bnie one uchroni\u0142y miasto przed katastrof\u0105 na wielk\u0105 skal\u0119. System przeciwpo\u017carowy w Gda\u0144sku by\u0142 znacznie lepiej rozwini\u0119ty ni\u017c chocia\u017cby w Londynie czy Pary\u017cu, kt\u00f3re wielokrotnie trawi\u0142 niszczycielski \u017cywio\u0142. Tragicznym punktem zwrotnym w historii Europy sta\u0142 si\u0119 Wielki po\u017car Londynu<\/strong> z wrze\u015bnia 1666 roku, kt\u00f3ry obr\u00f3ci\u0142 w popi\u00f3\u0142 niemal ca\u0142e \u015bredniowieczne centrum brytyjskiej stolicy. Gda\u0144ska Rada Miejska tward\u0105 r\u0119k\u0105 kontrolowa\u0142a codzienne \u017cycie mieszka\u0144c\u00f3w, jednak w kwestii bezpiecze\u0144stwa przynosi\u0142o to wymierne korzy\u015bci. Profesjonalizm s\u0142u\u017cb oraz wysoka dyscyplina gda\u0144szczan ocali\u0142y miasto przed tragizmem wielkich zniszcze\u0144.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u015aredniowieczny Gda\u0144sk znacz\u0105co r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 od obrazu miasta, jaki znamy dzisiaj. Zabudowa by\u0142a znacznie g\u0119stsza, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 dom\u00f3w wznoszono z drewna. Mieszka\u0144cy przechowywali s\u0142om\u0119 i opa\u0142 na podw\u00f3rkach, przez co po\u017cary by\u0142y niestety codzienno\u015bci\u0105. W najstarszych cz\u0119\u015bciach miasta brakowa\u0142o przestronnych plac\u00f3w, a domy sta\u0142y tu\u017c obok siebie, co drastycznie zwi\u0119ksza\u0142o ryzyko szybkiego rozprzestrzeniania si\u0119 ognia. […]<\/p>\n","protected":false},"author":514,"featured_media":8077,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1116],"tags":[4415,4425,3957,3886,4424,4418,4423,4413,4426,4416,4427,4421,4419,4414,4428],"motype":[1122],"moformat":[3406],"moimportance":[33],"class_list":{"0":"post-8097","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","8":"tag-bezpieczenstwo-pozarowe","9":"tag-garnizon-gdanski-pl","10":"tag-gdansk-3","11":"tag-historia-gdanska","13":"tag-ochrona-przeciwpozarowa","14":"tag-olowianka","15":"tag-pozary-w-gdansku","16":"tag-sredniowieczny-gdansk-pl","17":"tag-straz-pozarna","18":"tag-systemy-alarmowe-pl","19":"tag-wielki-pozar-londynu","20":"tag-wyspa-spichrzow","21":"tag-xviii-wiek","22":"tag-zabytki-gdanska-pl","23":"motype-eternal","24":"moformat-3406","25":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8097","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/514"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8097"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8097\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8098,"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8097\/revisions\/8098"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8077"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8097"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8097"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8097"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=8097"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=8097"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdansk-future.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=8097"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}