Sztuczna inteligencja coraz rzadziej kojarzy się wyłącznie z eksperymentami laboratoryjnymi, stając się praktycznym narzędziem transformacji społecznej. W Europie trend ten obejmuje ochronę zdrowia, sądownictwo, edukację oraz inne sektory, w których szybkość i precyzja przetwarzania informacji decydują o wydajności całego systemu. Polska stawia w tym kontekście milowy krok: na Politechnice Gdańskiej powstał pierwszy w kraju otwarty ekosystem AI dla administracji publicznej i biznesu – platforma CAISE.
Projekt ten nie ogranicza się jedynie do stworzenia konkretnego oprogramowania. To kompleksowa infrastruktura cyfrowa, zdolna do usprawnienia pracy urzędów, optymalizacji procesów biznesowych oraz wspierania specjalistów w podejmowaniu decyzji. CAISE już teraz jest aktywnie wykorzystywana w diagnostyce medycznej, automatyzacji procedur sądowych oraz zwiększaniu dostępności materiałów edukacyjnych, jak donosi serwis gdansk-future.eu.
Od europejskiego programu do polskiej realizacji
Platforma CAISE powstaje w ramach programu IPCEI-CIS (Important Project of Common European Interest – Cloud Infrastructure and Services). Jest to inicjatywa Unii Europejskiej mająca на celu wzmocnienie suwerenności cyfrowej wspólnoty. Dla Polski to jedno z największych i najbardziej ambitnych przedsięwzięć w dziedzinie sztucznej inteligencji, z budżetem przekraczającym 54 miliony złotych.
Cel platformy wykracza poza ramy technologicznego eksperymentu. CAISE ma przyspieszyć działanie instytucji państwowych, zredukować obciążenie pracowników rutynowymi zadaniami i zagwarantować najwyższą jakość usług. Co więcej, otwarty charakter platformy otwiera nowe drzwi dla firm IT obsługujących sektor publiczny i komercyjny, umożliwiając im tworzenie inteligentnych usług skrojonych na miarę konkretnych potrzeb.
Spójny ekosystem: chmura, superkomputer i modele językowe
Kluczowa innowacja CAISE polega na synergii trzech elementów: infrastruktury chmurowej, mocy obliczeniowej superkomputera Kraken oraz nowoczesnych modeli AI. Wśród nich znajdują się duże modele językowe (LLM), których szkolenie zostało specjalnie dostosowane do specyfiki języka polskiego.
Takie zaplecze pozwala na pracę z różnorodnymi danymi – od dokumentów tekstowych i skanów, po obrazy i pliki medyczne. Platforma nie tylko analizuje informacje, ale potrafi również sugerować kolejne kroki: klasyfikować sprawy, przygotowywać projekty decyzji, tworzyć rekomendacje czy rozdzielać dokumentację między odpowiednie działy.
Profesor Henryk Krawczyk, kierownik projektu, podkreśla, że CAISE oferuje fundamentalnie nowe podejście do usług cyfrowych. Zamiast odizolowanych aplikacji, instytucje otrzymują spójne środowisko, w którym mogą tworzyć inteligentne moduły i łączyć je niczym klocki. Pozwala to skrócić czas wykonywania rutynowych operacji z godzin do zaledwie kilku sekund, redefiniując sposób programowania dla sektora publicznego i biznesu.
Praktyczne zastosowania w kluczowych sektorach
Projekt CAISE przynosi już realne efekty i jest testowany we współpracy z partnerami biznesowymi Politechniki Gdańskiej. Działania koncentrują się na kilku strategicznych obszarach:
- Sądownictwo i kancelarie prawne: Platforma automatyzuje analizę dokumentów procesowych, ocenia zasadność wniosków i przygotowuje projekty odpowiedzi. Rozwiązania te powstają we współpracy z firmą Currenda sp. z o.o.
- Edukacja: Dzięki rozpoznawaniu struktury stron podręczników, AI pomaga tworzyć opisy audio dla osób niedowidzących, co znacząco wspiera inkluzywność w nauce. Partnerem w tym obszarze jest Gdańskie Wydawnictwo Oświatowe.
- Ochrona zdrowia: Algorytmy analizują obrazy medyczne w formacie DICOM, porównując je z wcześniejszą dokumentacją pacjenta. Systemy te wspierają lekarza w stawianiu diagnozy, minimalizując ryzyko błędu. Prace prowadzone są wspólnie z Transition Technologies Science.
Automatyzacja dla większej efektywności
Wdrożenie CAISE zmienia logikę pracy w administracji i biznesie. Automatyzacja żmudnych procesów redukuje liczbę pomyłek, przyspiesza obieg dokumentów i sprawia, że e-usługi stają się bardziej przystępne dla obywatela.
Urzędnicy, lekarze i pedagodzy zyskują narzędzie, które przejmuje powtarzalne czynności. Dzięki temu mogą skupić się na zadaniach wymagających profesjonalnego osądu, odpowiedzialności i bezpośredniej interakcji z drugim człowiekiem. To nie tylko wzrost produktywności, ale zmiana całej kultury pracy z informacją.
Otwarta platforma ze wsparciem ekspertów
Jednym z kluczowych atutów CAISE jest obniżenie progu wejścia do świata sztucznej inteligencji. Zazwyczaj wdrożenie takich rozwiązań wymaga zaawansowanej wiedzy z zakresu uczenia maszynowego i cyberbezpieczeństwa. Platforma oferuje gotową infrastrukturę do szkolenia modeli oraz monitorowania ich pracy.
Użytkownicy otrzymują nie tylko technologię, ale i wsparcie merytoryczne. Koordynator projektu, dr inż. Piotr Orzechowski, podkreśla, że CAISE opiera się na otwartych standardach. Pozwala to uniknąć uzależnienia od jednego dostawcy (tzw. vendor lock-in) i zapewnia pełną kontrolę nad własnymi danymi, zgodnie z normami europejskimi.
Potencjał na przyszłość
Choć obecnie CAISE koncentruje się na medycynie, edukacji i prawie, jej architektura pozwala na znacznie szersze zastosowanie. Platforma może stać się potężnym narzędziem w przemyśle, energetyce, obronności czy logistyce – wszędzie tam, gdzie kluczowa jest szybkość i trafność podejmowanych decyzji.
Projekt potrwa do sierpnia 2026 roku, ale już teraz postrzegany jest jako fundament nowoczesnej infrastruktury cyfrowej Polski. CAISE nie tylko pokazuje, jak uczelnie mogą stać się centrami innowacji, ale potwierdza, że integracja nauki, państwa i biznesu jest niezbędna dla budowania niezależności technologicznej Europy.